آشنایی با یك هنرمند ایرانی خارج از كشور

كیان ثابتی

17/12/86

"كمپانی مدرن تایمز"یكی از مهمترین و معروفترین شركتهای تولید تئاتر در كشور كاناداست كه مقر آن در تورنتو می باشد. این كمپانی در سال 1989میلادی توسط "سهیل پارسا" و با همكاری پیتر فاربریج تاسیس شد.پایه و اساس تئاتر های این كمپانی كه به كارگردانی سهیل پارسا اجراء می شود بر تركیب و تلفیق هنر شرق و غرب گذاشته شده است .پارسا با استفاده ازفرم اجرایی هنرهای نمایشی ایران مانند تعزیه ، نقالی و پرده خوانی  به اجرای آثار نمایشی غربی وایرانی می پردازد.

در طی 19سال كه از تاسیس مدرن تایمزمی گذرد 24نمایش توسط سهیل پارسا اجراشده كه همه آنها مورد توجه مخاطبین و منتقدین تئاتر كانادا قرار گرفته است. این نمایشها در 35 مورد نامزد جایزه "دورا" – مهمترین جایزه تئاتری كانادا- شده كه هشت بار آن توانسته جایزه نخست را نصیب این آثار كند . سهیل پارسا در سال 2007 میلادی به همراه سه كارگردان دیگر در راس بهترین كارگردانان تئاتر كانادا قرار گرفت ونامزد جایزه siminovitch  معتبرترین جایزه تئاتر كانادا شد. 

سهیل پارسا (بازیگر، كارگردان و نویسنده تئاتر) در یك خانواده ای بادرآمد متوسط در شهرستان سنندج بدنیا آمد دوران كودكی و نوجوانی را در سنندج گذراند و در همان دوران با گروههای نمایش آن شهر همكاری داشت.وی بواسطه علاقه ای كه به تئاتر داشت در كنكور دانشگاه نیز در همین رشته شركت كرد و توانست وارد دانشكده هنرهای زیبا دانشگاه تهران شود.از استادان وی در این دوره می توان از حمید سمندریان ، بهرام بیضایی ، هوشنگ گلشیری ، گلی ترقی و داریوش آشوری نام برد كه تاثیرات این اساتید بخصوص بیضایی را می توان تا این زمان در اكثر اجراهایش مشاهده كرد (باید خاطر نشان كرد كه وی تا كنون 4 نمایش از بهرام بیضایی با كمپانی مدرن تایمز اجرا كرده است.)پارسا در مصاحبه ای می گوید:  " سادگی اجراهایم را از بیضایی آموختم. تخیل بیضایی برای من بی نهایت شگفت انگیز است. آگاهی و تسلط اش به فرهنگ و هنر ایران که برایم حیرت آور است و زیباییش در زبان و آمیختگی اش با تکنیک های تئاتری جذاب ترین کشف های من در عرصه این هنر است" سهیل پارسا در دورانی كه در دانشكده هنرهای زیبا تحصیل می كرد در بخش نمایش كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان تهران نیز فعال بود كه در آنجا با هنرمندانی نظیر آتیلا پسیانی ، گلاب آدینه ، فاطمه معتمد آریا و ایرج طهماسب نمایشهایی را اجراء می كردند كه از آنجمله می توان از نمایش " رویاها " به كارگردانی پارسا كه در سالهای اول انقلاب اجراء شده نام برد البته این فعالیت تا سال 1360 كه وی از ایران خارج شده ، كم و بیش ادامه داشت.انقلاب اسلامی در ایران و متعاقب آن انقلاب فرهنگی در دانشگاهها ، موجب اخراج وی – سهیل پارسا- از دانشگاه به علت اعتقادش به دیانت بهائی شد.پارسا پس از آن متوجه شد ادامه فعالیتهای تئاتریش در ایران منوط به تبری جستن از دیانت بهائی است لذا وی كه نمی خواست عقیده اش را كتمان كند همراه همسر و فرزند خردسالش بطور غیر قانونی از ایران خارج شد (در آنزمان بهائیان در ایران ممنوع الخروج بودند ) و در سال 1984 میلادی وارد كانادا شد. وی كه عاشق هنرتئاتر و فراگیری این هنربود از همان ابتدا تصمیم گرفت این هنر را در كشور كانادا ادامه دهد پس با همه سختیهای موجود از قبیل سرپرستی خانواده ، عدم دانستن زبان و نداشتن پول كافی ، توانست در سال 1985 میلادی وارد دانشگاه "یورك " تورنتو شده و در 1989 میلادی در رشته تئاتر از این دانشگاه فارغ التحصیل شود.این دوره چهارساله ، بقول خودش از سخت ترین دوران زندگیش بود زیرا كه وی مجبور بود با 16 یا 17 ساعت بیدار خوابی و فعالیت شبانه روزی در كنار تحصیل برای امرار معاش خانواده و تامین خرج تحصیل خود و همسرش – كه الكترونیك می خواند- به كارهای مختلف نظیر كار در كافی شاپ ، پیتزا فروشی ، پخش روزنامه و رانندگی سرویس مدارس بپردازد.پارسا پس از فارغ التحصیلی چون امیدوار نبود كه جامعه تئاتری كانادا وی را بلافاصله بپذیرد به همراه دوستش پیترفاربریج  كمپانی " مدرن تایمز " را تاسیس كرد كه اولین تولید آنها ، نمایش "سلندر" – آداپته شده فیلنامه ای به همین نام نوشته بهرام بیضایی – بود پارسا نمایشهای خود را به زبان انگلیسی و برای مخاطب كانادایی اجرا می كند اما همه آنها متاثر از فرهنگ و هنر ایرانی است و فرمی هم كه در اجرای این آثار بكار رفته ، همان طور كه پیش از این هم گفته شد فرم نمایش تعزیه و نقالی ایرانی است.نكته جالب اینكه در طی این سالها، دوبار از پارسا و گروهش برای شركت در جشنواره تئاتر فجر دعوت بعمل آمد كه دفعه اول آن در سال 2002 میلادی بوده كه نمایش "آرش" نوشته بهرام بیضایی در سالن چهارسو اجرا شد و دفعه دوم در سال 2003 میلادی بود كه نمایش "مكبث" اثر شكسپیر به فرم تعزیه و نمایش میدانی در سالن مولوی اجرا شد. از برنامه های آینده پارسا می توان آماده كردن نمایش " در انتظار گودو" نوشته ساموئل بكت (كه به زعم بسیاری از منتقدین تئاتر جهان، مهمترین نمایش قرن می باشد) و شركت در فستیوال بوگاتا كلمبیا كه مهمترین فستیوال تئاتر امریكا لاتین محسوب می شود ، می باشد. همچنین وی هشت اثر از آثار نمایشنامه نویسان ایرانی كه توسط خودش كارگردانی و اجراء شده را بزبان انگلیسی برای مخاطب انگلیسی زبان ،ترجمه و آماده چاپ كرده است.پارسا در مورد چگونگی موفقیتش در كانادا می گوید :" پباید این مردم را دوست داشته باشید تا بتوانید با آنها کار کنید. متاسفانه می بینم که خیلی از جوانها می آیند و از همان ابتدا چیزهای منفی را می بینند و می خواهند بگویند که بله مثلا چون من ایرانی ام، یا چون من زردم یا سیاهم و یا چون مذهب من این است آنها علیه من مقاومت می کنند‌. . . این نگاه به نظر من اصلا درست نیست و اگر با این نگاه وارد‌ هر بخشی از جامعه یا عمدتا هنر بشوی هیچوقت نمی توانی با این مردم خلاقانه زندگی و کار کنی. اینجا هم مثل هر کشور دیگری خوبی ها و بدی های خودش را دارد. همانطور که ما ایرانی ها هم داریم. خود ما ایرانی ها تا چه اندازه افغان ها و خارجی ها را می پذیریم؟ ما انگار خیلی زود گذشته خودمان را فراموش می کنیم. من به شخصه هر وقت وارد جمع تازه ای می شوم به دنبال نقاط مشترک با آن جمع می گردم و نه نقاط افتراق و شاید یکی از دلایل موفقیت من در این کشور همین باشد که دائم روی نقاط مشترک با این مردم تمرکز می کنم.اگرچه تفاوت ها را هم زیبا می دانم اما هیچگاه آنها را بزرگ نمی کنم تا حدی که دیگر نتوانم حرکت کنم"

منتخبی از تولیدات " مدرن تایمز" به كارگردانی سهیل پارسا

2007- " گوسفند و نهنگ " نوشته نمایشنامه نویس مراكشی – كانادایی احمد غزالی ( نامزد دو جایزه Dora  - برنده جایزه Dora برای طراحی صحنه )

2007- " مصاحبه " نوشته نمایشنامه نویس ایرانی محمد رحمانیان _ ترجمه : سهیل پارسا

2006- " شكفتن " نوشته نمایشنامه نویس كانادایی گی یرمو وردیكیا ( نامزد دو جایزه Dora برای بهترین طراحی          نور و صدا)

2005- " مكبث " اثر ویلیام شكسپیر ( نامزد جایزه Dora برای بهترین طراحی صدا )

2003- " داستانهایی از بارش مهر و مرگ " اثر زنده یاد عباس نعلبندیان _ ترجمه سهیل پارسا و پیتر فاربریج ( نامزد شش جایزه Dora – برنده جوایز Dora برای بهترین كارگردانی ، بهترین متن نمایشی و بهترین طراحی صدا )

2002- " آرش " نوشته بهرام بیضایی _ ترجمه سهیل پارسا و براین كورت ( تور به ایران با حمایت كنسول هنری فدرال كانادا)

2001- " صندلی ها " نوشته نمایشنامه نویس مشهور رومانی اوژن یونسكو ( نامزد هفت جایزه Dora )

2000- " دختران شهرزاد " نویسنده و كارگردان سهیل پارسا ( نامزد دو جایزه Dora )

1999- "  هملت " اثر ویلیام شكسپیر ( نامزد دو جایزه Dora )

1999- " آرش " اجرا در كوبا با هنر پیشگان كوبایی به زبان اسپانیایی

1998- " آرش " اجرا در تورنتو كانادا ( نامزد پنج جایزه Dora برنده جایزه برای بهترین كارگردانی و برنده جایزه برای بهترین طراحی صدا )

1997- " مكبث " اثر ویلیام شكسپیر در مونترال كانادا

1995- اولین اجرای مكبث در تورنتو

1994- " مرگ یزد گرد " نوشته بهرام بیضایی _ ترجمه سهیل پارسا و پیتر فاربریج ( نامزد پنج جایزه Dora و برنده جایزه بهترین متن نمایشی )

1993- " آی با كلاه آی بی كلاه " نوشته غلامحسین ساعدی _ ترجمه و اقتباس سهیل پارسا

1992- " هشتمین سفر سندباد " نوشته بهرام بیضایی _ ترجمه سهیل پارسا و پیتر فاربریج

1991- " چهار صندوق " نوشته بهرام بیضایی _ ترجمه سهیل پارسا و پیتر فاربریج

1990- " بالكن " نوشته نمایشنامه نویس مشهور فرانسوی ژان ژنه

1989- " سلندر " نوشته بهرام بیضایی _ ترجمه سهیل پارسا

1987- " آدم ، آدم است " نوشته برتولت برشت ( البته این نمایش قبل از تاسیس مدرن تایمز اجرا شد.)

نگارنده در طی دو سفری كه آقای سهیل پارسا برای اجرای نمایش به ایران آمدند با ایشان همكاری داشته و مطالب فوق از گفته های حضوری با ایشان همچنین مصاحبه چاپ شده در مجله شهروند اخذ شده است.

مطلب را به بالاترین بفرستید: