معرفی فیلم: نابردباری

برزو پارسامنش

همانطور که پیش از نیز گفته بودیم قصد داریم در بخشی جداگانه مربوط به سینما، فیلم‌های مهم تاریخ سینما را معرفی کنیم تا کسانی که به شکل پیگیرانه آنها را دنبال می‌کنند منبعی برای انتخاب فیلم در اختیار داشته باشند. اما نکته مهم این است که همواره گزینش فیلم برای معرفی، دشواریهای خاص خودش را دارد و با توجه به معیارهایی خاص انجام می‌شود. در این نوشته‌ها تلاش خواهیم کرد ابتدا با توجه به معیارهای کلاسیک موجود و با توجه به نگاه منتقدان کلاسیک بعضی از مهمترین فیلم‌های سینما را به شکلی آکادمیک و با نگاهی به کتب سینمایی موجود، (و نیز با توجه به وضعیت خاص سینما و اجتماع خودمان) معرفی کنیم و پس از اینکه دسته‌ای از فیلم‌های مهم سینما معرفی شدند، به سراغ کارگردانهای مهم رفته و آنها را معرفی کرده و فیلم‌هایشان را مورد بررسی قرار دهیم. هر چند کاملا آشکار است که برای مخاطب عام، فیلم‌های کلاسیک-که ما در چند مقاله نخست به معرفی آنها می‌پردازیم- شاید جذابیت خاصی نداشته باشد. اما کسانی که مشتری سالن های تاریک سینماهایی هستند که اینگونه فیلم ها را نمایش می‌دهند و حتی فیلم‌های صامت را با موسیقی زنده تماشا کرده‌اند، می‌دانند که دیگران چه بخش مهمی از تاریخ زنده و چه حس خوبی را از دست می‌دهند. به هر حال امید است که مخاطبان، این چند فیلم کلاسیک را تحمل کرده تا سریعتر به جریان مهم دو سه دهه اخیر برسیم.

مطلب را به بالاترین بفرستید:

ما گلهای خندانیم فرزندان ایرانیم...

سهراب ثابت

ایران سرزمین محزونی است صدای سازهای تازه اش از زیرزمین به سختی شنیده میشود و آزادی در آن سخت است و فقر آسان...

فیلم" کسی از گربه های ایرانی خبر ندارد" تازه ترین ساخته ی بهمن قبادی،شاید مهمترین فیلم زیرزمینی سینمای ایران است و بیش و پیش از هرچیزی به ما میگوید که در زیرِ زمینی که روی آن قدم میگذاریم خبرها بسیار است.فیلم تصویر و شرحی است از گروه های جوانی که در زیرزمینها ،طویله ها و مکانهای غیر قابل دسترس و غریب موسیقی میزنند.آنها گروه هایی هستند که یا سبکهای متفاوت و ویژه ای را- البته در فرهنگ رایج موسیقی ایران- اجرا میکنند و یا دچار مشکلاتی هستند که ویژه ی ایران است،مثل زن بودن و خواندن.فیلم به سیاق آشنای فیلمهایی که به معرفی گروه یا گروه های موسیقی میپردازند مجموعه ای از کلیپ را لابلای روایت داستان اصلیش به هم چسبانده.

مطلب را به بالاترین بفرستید:

تحریف واقعیت، درباره الی و نکاتی از این دست...

نويسنده: سهراب ثابت

واقعیت در سینمای ایران در طول 30 سال گذشته تبدیل به امری محال شده است و در هر حالتی امری است تحریف شده. حذف و البته اصلاحاتی که تفکر حاکم سینما را با آن میپذیرد بیشتر از نگاه شخصی و حذف آزادی واقعیت را از بین برده. تصویر تحریف شده ی زن مخصوصاً در ساحت فردی زندگی خود از مهمترین این تحریف ها و یکی از برجسته ترین مصداقهای قربانی کردن واقعیت است.روابط خانوادگی، دوستی ها ، مهمانیها و روابط شخصی، عواطف واقعی، همه و همه دیری است که دست نیافتنی و دور شده و هر فیلمسازی که دغدغه باورپذیری دارد با این چالشهای اساسی روبروست. اما این همه قصه نیست چرا که علاوه بر ساست های تحریفگر خود فیلمسازان نگاهی گاه ساده انگارانه و گاه بدوی به جامعه دارند که نتیجه ی آن مغفول ماندن بخش مهمی از واقعیت زندگی مردم ایران است.

طبقه متوسط شهری جامعه ایران که با نگاه دقیقتر خواهیم فهمید که اکثر فیلمهای سینمای ما از آنها و درباره آنها و برای آنها تولید میشود، طبقه ای پیچیده و چند لایه است که با دوری از روح جمعی یک پارچه و مسائل فردی پر تناقض واقعیت خود را هرچه فرارتر و پیچیده تر میسازد. به اجرا در آوردن این طبقه بیش از هرچیز احتیاج به تأمل در شیوه ی زندگی افراد این طبقه و سعی در دوری از خودسانسوری و نگاه صریح تر به آن دارد.

درباره ی الی در ادامه ی چهارشنبه سوری کندوکاو و حرکت روبه جلوی اصغر فرهادی است برای درک و رسیدن به واقعیت طبقه ی متوسط شهری ایران. او هرچه بیشتر توانسته است تا در این فیلم تصویر دقیقتری از این طبقه، مناسبات و روابطش به دست دهد. تصویری هرچه واقعی تر از نوع درک ، دریافت و قضاوتهای ما در روابط اجتماعی و حتی خانوادگی خود. درباره الی برای بازتاب واقعیت، خود را به عنوان یک چشم ناظر بیرون ننشانده بلکه با تلاشی جستجوگرایانه سعی در بازتاب اصیلتر و البته دراماتیک تر آن دارد، البته میتوان اینجا خود درام پردازی را نوعی تحریف واقعیت دانست اما این بحث که خود پردامنه و پیچیده است را با ذکر این نکته رها میکنم که واقعیت را باید با توجه به رسانه و گونه ی مورد نظر خود جستجو کرد وقتی ما با ابزار درام آن را جستجو میکنیم در واقع واقعیت را در ضمن درام میبینیم.اینکه درباره ی الی موفق میشود خصوصیت جزئی و کوچک و عکس العملهای صریح طبقه متوسط ایران را در لحظات بحرانی با جزئیات بیشتری نشان دهد خود از مهمترین دستاوردهای این اثر در نزدیک شدنش به واقعیت است.

خوشیهای ما نگرانیهای ما و نوع نگاه و سیالیت قضاوتهای ما نسبت به یکدیگر همیشه آن چیزی است در سینمای ایران که کمتر باورپذیر و بیشتر با سهل انگاری نمایش داده شده، اصولاً فیلم هرچه نگاه واقعگرایانه تری بر میگزیند برای باورپذیری راه پیچیده تری طی میکند چراکه مخاطب آن را بیشتر با خود میسنجد تا با قراردادهای درونی فیلم. لذا داشتن نگاهی اجتماعی و شناختی دقیق از اجتماع برای فیلم و ساختن شخصیت الزامی است. جذابیت درباره ی الی علاوه بر داستان دراماتیک و درگیر کننده اش به همین وفاداری اش به قراردادهای زندگی ایرانی باز میگردد. ما با سنجش بیرونی فیلم میتوانیم خوشیها اضطرابها و نگرانیهای خود را در فیلم ببینیم و درنتیجه آن را باور کنیم.

همه ی فیلمهای سینمای ایران در هر شکل و شیوه بخشی از هویت و فرهنگ این کشورند ، اما همه ی آنها الزاماً نگاه دقیقی به هویت و فرهنگ این کشور ندارند ،همه ی فیلمها با تحلیل درستی از زمینه و زمانه ی اجتماع خود ساخته نمیشوند ، فیلمهای کمی هستند که شکل سندی از سبک زندگی واقعی یک دوران را به خورد میگیرند و قطعاً درباره ی الی یک از مهمترین آثار هنری چند دهه اخیر ایران است که بعدها شکل سندی از سبک زندگی این زمانه ی طبقه متوسط ایران را به خود میگیرد.

مطلب را به بالاترین بفرستید:

سینما : روح جهانی بی روح

برزو پارسامنش

اول بار میشل فوكو، فیلسوف فرانسوی معاصر بود كه برای جهانی بی روح، روحی كشف كرد و آن ایران بود. انقلاب ایران برای فوكو كنشی بود كه به جهانی فاقد روح، و تشكیل شده از تكنیك، روح می‌بخشید. جدای از صدق و كذب سخن وی، ما برآنیم كه نمی‌توان چنین تعریفی را، كه تنها در گوشه‌ای از جهان یعنی ایران مصداق دارد، برای همه جهان تعمیم داد. بر فرض هم كه انقلاب ایران روحی بود برای دوران بی روح جهان (كه این گزاره به شدت محل تردید است)، تنها برای خودش اینچنین بود و نمی توان آن را شمولیت داد. در نتیجه واضح است كه خود او نیز این امر را درك كرده است و در واقع سویه سخن او، سویه‌ای سیاسی بود. آنچه با روح سروكار دارد، مذهب است و انقلابی كه با مذهب سر وكار داشته باشد، با روحی نسبت پیدا می‌كند كه در دوران مدرن به سختی یافت می‌شود. چرا كه به طور كلی اینگونه برداشت از مذهب كه در انقلاب ایران نمود پیدا كرد، در این دوران كمتر یافت می‌شود.

مطلب را به بالاترین بفرستید: