مقدمه ای پیرامون مباحث فلسفی قرون وسطی 1

کیان بهنود

عیسی ناصری در قرن اول میلادی در فلسطین ظهور کرد و بسیاری از یهودیان او را همان مسیح یا مشیاه موعود دین یهود دانستند. نوشته‌هایی که درباره زندگی و اعمال او باقی ماند اغلب به عنوان متون مقدس پذیرفته شدند و بعدها چهار نوشته از میان انها به عنوان اناجیل رسمی معرفی شدند: متا- مرقس- لوقا- یوحنا و باقی نیز مجعول شناخته شدند. طرفداران او چند رویکرد به او داشتند: گروهی او را تنها در حوزه اندیشه و دین یهود می‌پذیرفتند و او را منجی قوم تلقی می‌کردند. گروهی دیگر بیرون از محدوده یهودیت او را در عین انسان بودن، پسر خداوند دانستند. بعضی نیز او و چارچوب دینی او را به شکل عرفانی(گنوسیسی) و نگاهی ثنوی پذیرفتند. بر بنای این تقسیم بندی اخیر دو خدای خیر و خدای شر وجود دارند که عالمْ مخلوق و محکوم است به حکم خدای شر، و مسیح فرستاده خدای خیر که با حضورش و آگاه کردن انسان نسبت به اینکه ذات انسان از این جهان نیست، به رهایی او کمک می‌کند.

مطلب را به بالاترین بفرستید:

“طبیعت‌” در فلسفه سیاسی ارسطو

کیان بهنود

"سیاست" ارسطو از مهمترین کتاب‌ها در تاریخ اندیشه سیاسی است و تاثیرات بسزایی در تاریخ سیاسی غرب گذاشته است. مفاهیمی که ارسطو در این کتاب مطرح می‌کند، محل منازعات زیادی در حوزه اندیشه بوده است و همواره منازعاتی را در حوزه سیاست سبب شده است. از اساسی‌ترین مفاهیمی که در این کتاب بکار رفته مفهوم طبیعت (Φυσις) است و ارسطو بیان می‌کند که پولیس (πολισ) و یا دولت-شهر (ترجمه پولیس به دولت-شهر شاید ترجمه‌ای نارسا باشد. منظور اصلی در این ترجمه انفکاک‌ناپذیری گستره سیاسی و گستره مدنی در پولیس می‌باشد. به عبارتی زیست سیاسی و زیست مدنی را نمی‌توان در پولیس از یکدیگر جدا نمود) بنابر طبیعت و یا بالطبع وجود دارد و انسان نیز بنابر طبیعت و یا بالطبع یک حیوان سیاسی می‌باشد.

مطلب را به بالاترین بفرستید:

شرایط ظهور اندیشه فلسفی در یونان

اندیشه، والاترین دستاورد بشر، در قرنها پیش توانست به دور از صناعت و بهره‌گیری از خود در امور روزمره، در تفكر به جهان و نظم عقلانی آن به ظهور برسد. عبارتِ "دستاورد" شاید برای توصیف امری چون اندیشه قدری دشوار بنماید. زیرا اندیشه، خود بشر است كه به ساحتی برتر دست یافته است. بشر و اندیشه، در معنا و مصداق هم‌پوشانی و اینهمانی دارند و نمی‌توان میان آنها جدایی قائل شد. اندیشه در عمومیت خود، به همراه بشر در هر جایی بروز یافت، اما آن نوع از تفكری كه در باب جهان و امور عالم می‌اندیشد و علت‌های جهان را در نظر می‌آورد، توانست در یونان و اندیشمندان بزرگ آن، خود را از تفكر به نحو عام متمایز كند.

مطلب را به بالاترین بفرستید:

دینداری و اخلاق

كیان بهنود

پرسش از ذات دینداری از دشوارترین و مهمترین پرسش‌هایی است كه تا كنون پیشِ روی بشر قرار گرفته است. دین همواره در اجتماعات بشری و مسیرِ تحول آن نقش محوری داشته است. به عبارتی همانطور كه هگل نیز تاكید كرده است، می‌توان دین را، حدّ خودآگاهی جوامع، و البته تجلی آن دانست. به سخن دیگر، دین نزد اندیشمندان معاصر، تجلی‌گاه خودآگاهی جوامع است و نه صرفا حوزه‌ای كه احكام الهی در آن بروز می‌یابد. این خود آگاهی به این معنی است كه تمام آگاهی جوامع و درك آنها از عالم و امور آن، در صورت بندی خاص خود، در دین تجلی می‌یابد. در نتیجه آنجا كه از دین سخن می‌گوییم، منظور ادیانی كه بر مبنای كتب مقدس مشخص و با پیامبرانی مشخص شكل می‌گیرند نخواهد بود، بلكه از لفظ دین، ساحتی از اندیشه اجتماعی را مراد می‌كنیم كه با محوریت خدا و یا خدایان، برای بشر چارچوب خاصی را تعیین می‌كنند و اندیشه و رفتار او را شكل می‌دهد. حكم ادیان، از آنجا كه متجلی از خودآگاهی جامعه است دارای حیثیتی ضروری است و نمی‌تواند مورد نقد قرار گیرد، و همواره دارای سبقه‌ای اُنتولوژیك نسبت به تمام هستی است. بنابر این با توجه به تعریفی كه از این امر نمودیم، دین، پدیده‌ای است كه هماره برای پژوهشگر امور اجتماعی، دارای اهمیت والایی است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت، چراكه ریشه رفتارشناختی آدمیان در نسبت با آن مشخص می‌شود.

مطلب را به بالاترین بفرستید: